Artikel geplaatst op: 01-04-06

PLEIDOOI VOOR EEN REDELIJK CANNABISBELEID

"(...) de hele keten van teelt tot gebruik wordt aangepakt." (Cannabisbrief, april 2004)

"In de cannabisbrief worden oplossingen aangereikt die gemeenten niet als zodanig ervaren terwijl de cannabisbrief geen oplossingen biedt voor de cannabisproblemen die er zijn. (Reactie VNG op Cannabisbrief)

1. Inleiding

Ondernemers verenigd in de cannabisbonden van Nederland streven ernaar het feitelijke gebruik en de productie van cannabis in goede banen te leiden. Dit streven vormt aanleiding voor commentaar op de Cannabisbrief, waarin het Nederlandse cannabisbeleid uiteen wordt gezet.
Dat internationale wetgeving – en Europese afspraken – de marges voor een beleid gericht op ‘normalisering’ van cannabis uiterst smal hebben gemaakt, is duidelijk. Om dezelfde reden is ‘legalisering’ zelfs onmogelijk. Maar zelfs dan nog is een redelijker cannabisbeleid mogelijk dan in de Cannabisbrief wordt voorgesteld.
Het voorgestelde beleid is repressief. Opnieuw wordt de coffeeshopbranche geconfronteerd met beperkende maatregelen. Er lijkt een ‘versterving’ van de coffeeshopbranche aan de gang. Het beleid geeft daarmee ruim baan aan illegale verkooppunten. Nu al bedraagt het marktaandeel van de illegale cannabisverkoop bijna de helft van de totale verkopen. Nog verontrustender is het voorgestelde beleid ten aanzien van de productie. Terwijl tegenwoordig meer dan 80% van de cannabis in eigen land wordt geproduceerd, wordt in de sfeer van de productie niets gedoogd. Wat dat betreft sluit de Cannabisbrief naadloos aan op het Europese bestrijdings­perspectief.
Toch is ook onder de huidige omstandigheden een Nederlands cannabisbeleid, gericht op ‘normalisering’ van de productie, volgens de cannabisbonden wel degelijk mogelijk.


2. Cannabis in Nederland


Coffeeshops zijn zeker geen slechte manier om het feitelijke cannabisgebruik in goede banen te leiden. Ze vormen niet langer een marginaal verschijnsel dat zich beperkt tot de grote steden van Nederland. Tegenwoordig woont driekwart van de Nederlandse burgers in een gemeente met één of meer coffeeshops. Beleidsevaluaties van het gevoerde coffeeshopbeleid laten zien dat de gemeenten tevreden zijn met de mogelijkheden die haar werden geboden om een coffeeshopbeleid te voeren. Gemeenten dringen dan ook niet aan op strengere richtlijnen ‘van boven’. In tegendeel.
De cannabisbonden onderschrijven de kritiek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten op de Cannabisbrief. Op lokaal niveau is er in de loop der tijd meer begrip gekomen voor coffeeshops. Lokale overlegstructuren zorgen ervoor dat coffeeshops eerder gezien worden als onderdeel van een oplossing dan als onderdeel van een probleem. De bonden zijn dan ook van mening dat de landelijke richtlijnen méér, in plaats van minder, ruimte dienen te geven aan een lokaal coffeeshopbeleid. Met name een wat meer flexibele richtlijn ten aanzien van de voorraad zou het coffeeshopbeleid redelijker maken. Van verschillende zijden, maar ook door gemeenten zelf wordt een regeling van de ‘achterdeurproblematiek’ van coffeeshops wenselijk geacht.


Noch in de sfeer van de volksgezondheid, noch in die van de bestrijding van de grote ‘georganiseerde criminaliteit’ ligt overigens een verwijzing naar de achterdeur voor de hand. Dat komt door opzienbarende veranderingen in de vraag naar cannabis. Sinds betrekkelijk korte tijd wordt, zoals gezegd, meer dan 80% van de in Nederland geconsumeerde cannabis ook in Nederland zelf verbouwd. Voor de ‘achterdeur’ van coffeeshops heeft dat tweeërlei consequenties gehad.



Door de lokale mogelijkheden om – ook op zeer kleine schaal – cannabis te produceren is het marktaandeel van coffeeshops in de laatste tien jaar aanzienlijk afgenomen. De prijsverschillen tussen het gedoogde coffeeshop­circuit en de illegale verkoop zijn dan ook aanzienlijk.
Door de snelle vraagverandering werd de coffeeshopexploitant zelf beter in staat gesteld de aanvoer lokaal te ‘organiseren’. Kwaliteit en variatie vormen, naast goed gastheerschap, essentiële concurrentiefactoren ten opzichte van het illegale circuit.
Zulke omstandigheden pleiten voor een gedoogregeling van cannabisproductie bestemd voor het coffeeshopcircuit. Dat geldt temeer omdat een definitieve regeling van ‘de achterdeur’, gezien de internationale verdragen, geen haalbare kaart is. Het Platform Cannabisondernemingen Nederland heeft daarvoor in een eerdere Notitie de mogelijkheden verkend.

3. Cannabis in Nederland en de rest van Europa

Destijds vereiste de bestrijding van productie, handel en gebruik van cannabis wereldomvattende verdragen. De bestrijding van het gebruik in de westerse wereld maakte zo’n ‘coördinatie’ nodig, want nagenoeg alle productielanden lagen buiten de westerse wereld. Dat is nu niet meer het geval. Inmiddels is de “keten van productie tot gebruik” steeds meer een lokale aangelegenheid geworden. Want niet alleen in Nederland is de cannabis die er wordt gebruikt steeds meer afkomstig uit eigen land; ook voor landen als Canada, Zwitserland, Australië en Nieuw-Zeeland geldt inmiddels een soortgelijke mate van zelfvoorziening. In Europa gelden zonder uitzondering ook sterke groeicijfers.
Het kan niet genoeg worden herhaald dat deze ontwikkelingen het gevolg zijn van de wereldwijde bestrijding van cannabis. Als gevolg van de internationaal georganiseerde repressie van cannabis onstonden de voorwaarden om op een lucratieve wijze cannabis onder kunstlicht te kweken. Als gevolg van de internationaal georganiseerde bestrijding van cannabis branden er momenteel tienduizenden groeilampen in Nederland en honderdduizenden in Europa, ter vervanging van de vroegere cannabisimporten. Het ‘nieuwe’ cannabisproduct Eurocannabis, met zijn unieke geur en smaak en met een uitzonderlijke THC/CBD samenstelling, bleek overal in de westerse wereld populair. Deze vorm van ‘guerrillaproductie’ bleek (nog) moeilijker te bestrijden dan het product van overzee. Het inzicht dat de productie van cannabis onder kunstlicht het spectaculaire resultaat vormt van de bestrijding, is relevant voor een redelijk cannabisbeleid in Nederland.
Het coffeeshopbeleid in Nederland geeft aanleiding voor het besef dat ook door minder gebruik te maken van het strafrecht het feitelijke cannabisgebruik in goede banen kan worden geleid. De stormachtige ontwikkeling van Eurocannabis in Nederland en elders in Europa, als uitvloeisel van het bestrijdingsbeleid, laat zien dat “er geen beginnen aan is”.
Desalniettemin wordt deze ‘guerrillaproductie’ in de Cannabisbrief als een nieuwe uitdaging gezien. Er wordt een bestrijdingsbeleid voorgesteld als in de Verenigde Staten. Via “een geïntegreerde aanpak” gaat iedereen en alles meedoen om het nieuwe cannabisgeboefte op te sporen. Woningcorporaties en elektriciteits­maatschappijen klikken. Gemeenten roepen hun burgers op hetzelfde te doen. Ze worden bovendien aan de bestrijding van Eurocannabis verplicht door het maken van “prestatieafspraken”. Er komen nog betere technieken om op te sporen en er wordt nog strenger gestraft. Amerikaanser kan het niet.
De bonden vinden dat met een onversneden bestrijdingsbeleid in de sfeer van de productie geen redelijk doel wordt gediend, laat staan een redelijk cannabisbeleid.
Gezien de Nederlandse verhoudingen zou het verstandig zijn met richtlijnen te werken waarin “een aanzienlijk lagere vervolgingsprioriteit wordt gegeven aan bepaalde vormen van cannabisproductie onder kunstlicht”. Naast de productie voor ‘de achterdeur’ kan daarbij ook worden gedacht aan productie voor eigen gebruik.
Zero tolerance op het gebied van cannabisproductie criminaliseert en staat haaks op een redelijk cannabisbeleid.

4 Overleg tussen cannabisbonden en overheid

Een kwart eeuw gedoogbeleid heeft geleid tot een cannabisbranche van enkele tienduizenden arbeidsplaatsen. Alleen al daarom ware het wenselijk om tot een periodieke gedachtewisseling te komen tussen brancheorganisaties en overheid over een redelijk cannabisbeleid. Tot op heden heeft het aan dat overleg ontbroken.

www.loc.opweb.nl